Zgodnie z ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły do których uczęszcza dziecko, z powodu COVID-19, ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem,
Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przyznawany jest w trybie i na zasadach określonych w ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645 i 1590).
W kontekście zagrożenia epidemicznego warto zaznaczyć, że zgodnie z ar. 14 w/w ustawy ubezpieczonemu będącemu pracownikiem, odsuniętemu od pracy z powodu podejrzenia o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej, zasiłek chorobowy nie przysługuje, jeżeli nie podjął proponowanej mu przez pracodawcę innej pracy niezabronionej takim osobom, odpowiadającej jego kwalifikacjom zawodowym lub którą może wykonywać po uprzednim przeszkoleniu.
Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny. Nie dotyczy to jednak opieki sprawowanej nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.
Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.
Co w przypadku gdy mamy zadłużenie w ZUS?
Od stycznia 2018 r. wszystkie dokonywane wpłaty przedsiębiorców do ZUS zaliczane są w pierwszej kolejności na pokrycie najstarszego zobowiązania. Mówiąc krótko, nie będzie można opłacić bieżących składek, zanim przedsiębiorca nie ureguluje zaległości. Taka sytuacja, szczególnie w przypadku kryzysowym, może spowodować, że mimo uiszczania składek, ubezpieczony nie uzyska prawa do zasiłku w razie choroby lub macierzyństwa.
Konieczne aby zachować ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, bowiem przedsiębiorca posiadający dług w ZUSie zostaje pozbawiony tego ubezpieczenia i jednocześnie nie ma prawa do świadczeń (zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku opiekuńczego czy zasiłku macierzyńskiego).
Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2020.266 t.j. z dnia 2020.02.19) ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, ustają od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie
Przedsiębiorca, któremu ustało dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, powinien wystąpić z wnioskiem o wyrażenie zgody na opłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe po terminie. Wniosek jest rozpatrywany przez ZUS, a w związku z tym uzależnione jest to od zgody, która jest wydawana w uzasadnionych przypadkach. Jak najbardziej sytuacja epidemii jest taką uzasadnioną przyczyną wyrażenia takiej zgody. Warto zatem się pospieszyć, gdyż w praktyce wyrażenie takiej zgody może trochę potrwać.
Wniosek o wyrażenie zgody na opłacenie składek po terminie można złożyć do ZUS osobiście w placówce ZUS, za pośrednictwem poczty, elektronicznie za pośrednictwem Portalu Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), i nawet telefonicznie – poprzez w Centrum Obsługi Telefonicznej. Dotychczas stosowano formularz oznaczony symbolem US-9.
Korzystając z platformy internetowej ZUS PUE warto przygotować się technicznie do jej obsługi. Witryna wymaga instalacji aplikacji flash. Należy we właściwym miejscu (zazwyczaj w pasku zawierającym adres www) zaznaczyć zgodę na jej uruchomienie. W przypadku problemów warto skorzystać z innej przeglądarki. Sprawnie działa standardowa przeglądarka systemu Windows tj. Internet Explorer oraz Edge.
ZUS udostępnił na swojej stronie prosty zestaw pytań praktycznych pomagający wyjaśnić ludziom zakres stosowania zasiłku. M. in. zgodnie z treścią komunikatu ZUS rodzic, który wykonuje pracę zdalną nie może zapewnić opieki dziecku. Zatem drugiemu rodzicowi przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Ponadto warto zaznaczyć, że dodatkowy zasiłek opiekuńczy nie przysługuje rodzicowi dziecka w przypadku, gdy niania przestała opiekować się ich dzieckiem. Rodzice nie mają prawa do zasiłku opiekuńczego, ponieważ bezpośrednim powodem opieki nad dzieckiem nie jest zamknięcie szkoły/żłobka, gdyż dziecko to nie chodziło do szkoły/żłobka. Do nabycia przez nich prawa do dodatkowego zasiłku opiekuńczego nie jest spełniona przesłanka zamknięcia placówki, do której uczęszcza dziecko.
Edmund Falandysz, adwokat.